Dünyanın en büyük adası eriyor, küçülüyor ve sürükleniyor: 28 yıllık kayıp

Journal of Geophysical Research dergisinde yayımlanan araştırmaya göre, Grönland’ın altında bulunan ana kaya, üstteki büyük buz tabakasının erimesiyle birlikte üzerindeki baskıyı kaybediyor. Bu da Danimarka topraklarının "bükülmesine, sıkışmasına ve gerilmesine" yol açıyor. Sonuç: Grönland, yer yüzeyinde yatay olarak genişliyor ve daralıyor; yani bazı bölgeler esnerken, bazıları ise içe doğru çekiliyor.

Bu jeofiziksel hareket, yalnızca günümüz iklim değişikliğiyle sınırlı değil. Yaklaşık 20 bin yıl önce sona eren son Buzul Çağı’ndan bu yana eriyen buz kütleleri de Grönland’ın şekillenmesinde etkili oldu. Dünya'nın en büyük adası olan Grönland, tarih öncesinden bu yana yükselip daralan bir hareket içinde. Ancak son yıllarda gözlemlenen hızlanan erime, bu süreci daha görünür ve etkileyici kılıyor.

'GELECEKTE DEĞİŞKENLİK GÖSTEREBİLİR'

Araştırmanın baş yazarı Danjal Longfors Berg’e göre, "Son yıllarda eriyen buzlar Grönland’ı dışa doğru itti ve yükselmeye neden oldu." Ancak bu durum, çelişkili bir şekilde, bazı bölgelerde yüzeyin küçülmesine yol açıyor. Berg, bu süreçlerin gelecekte değişkenlik gösterebileceğini de vurguluyor.

Grönland çevresindeki 58 GNSS istasyonundan elde edilen verilere göre, ada son 20 yılda her yıl yaklaşık iki santimetre kuzeybatıya doğru kayıyor. Bu ölçüm, bölgedeki tektonik hareketlerin hassas bir göstergesi olmasının yanı sıra, iklim değişikliğinin fiziksel etkilerini de ortaya koyuyor.

KAYIPTA ÜST ÜSTE 28'İNCİ YIL

2024 yılında Grönland Buz Tabakası toplam 90 gigaton (55 + 35) buz kaybetti. Bu rakam, 2013'ten bu yana görülen en düşük yıllık buz kaybı olsa da, Grönland'ın ürettiğinden daha fazla buz kaybettiği üst üste 28. yılı temsil ediyor. Yani buzullar hâlâ alarm veriyor.

Grönland Buz Tabakası, dünya tatlı su kaynaklarının en büyüğü konumunda. Eğer bu buz tabakası tamamen erirse, dünya deniz seviyeleri 7,4 metre yükselebilir. Copernicus verilerine göre, deniz seviyesindeki her bir santimetrelik artış, dünya genelinde yaklaşık altı milyon insanı kıyı taşkınlarıyla karşı karşıya bırakıyor.